Hoe verpleegkundig onderzoek leidt tot betere communicatie met anderstalige patiënten
In een ziekenhuis waar patiënten uit de hele wereld komen, is elkaar begrijpen vaak een uitdaging. Hoe vraag je een patiënt die weinig of geen Nederlands spreekt of hij pijn heeft? En hoe leg je een behandeling goed uit aan die patiënt? Toch is deze communicatie broodnodig om goede zorg te bieden. In HMC vormde verpleegkundig onderzoek de basis voor een praktisch protocol met bijbehorende hulpmiddelen. Dit helpt inmiddels heel HMC om beter te communiceren met anderstalige patiënten én is een voorbeeld voor andere zorgorganisaties
Het begon met een onderzoek onder 128 verpleegkundigen van verschillende HMC-afdelingen. Hieruit bleek dat veel zorgverleners niet weten welke middelen er zijn om taalbarrières te doorbreken en hoe ze die het beste kunnen inzetten. Ze waren vaak ook niet tevreden over de hulpmiddelen die ze wel kenden. Het onderzoek liet vooral zien hoe sterk het onderwerp communicatie met anderstalige patiënten leeft. Zorgverleners gaven aan zich verloren te voelen wanneer een patiënt niet duidelijk kan maken wat er aan de hand is.
‘Dit project laat zien dat je als verpleegkundige echt het verschil kunt maken als je je hoofd boven het maaiveld uitsteekt’
Protocol en hulpmiddelen
Senior verpleegkundige Charlotte van Leeuwen-Arends voerde het onderzoek samen met collega’s uit in het kader van hun HBO-V opleiding. En ze nam het voortouw bij het vervolg. “Als zorgverleners staan wij dichtbij de patiënt en weten we wat er speelt. Daarmee zijn we als geen ander in staat om zo’n onderzoek te vertalen in oplossingen die echt passen bij de dagelijkse praktijk.”
HMC-protocol is praktijkvoorbeeld
ZonMw, Patiëntenfederatie Nederland en Pharos zien het HMC‐project als praktijkvoorbeeld voor alle zorgprofessionals. In deze door ZonMw gefinancierde video vertelt Charlotte erover.
Binnen het project Communiceren met anderstaligen ontwikkelde een projectgroep van HMC-medewerkers een praktijkgericht protocol dat bestaat uit een interactief beslismodel. Eerst bepaal je welke taal de patiënt spreekt, daarna kies je het soort gesprek en vervolgens krijg je advies over het meest geschikte vertaalhulpmiddel. In het protocol staan daarnaast praktische tips en een overzicht van risico’s, wet- en regelgeving waarmee zorgverleners rekening moeten houden.
Het bleef niet bij een protocol. Tijdens een onderzoeksperiode van 14 maanden testte de projectgroep diverse hulpmiddelen in de praktijk. De tolkentelefoon van GlobalTalk, Google Translate en vertaalapparaat Timekettle Fluentalk T1 kwamen als meest bruikbaar naar voren.
Van papier naar de werkvloer
Met behulp van ZonMw, een overheidsinstelling die onderzoek en vernieuwing in de gezondheidszorg subsidieert, pakte HMC in de tweede helft van 2025 de invoering van protocol en hulpmiddelen op. Het protocol is voor alle HMC-medewerkers vindbaar in kwaliteitsmanagementsysteem Zenya. Google Translate kwam beschikbaar op alle werktelefoons en vertaalapparaten werden verspreid over de afdelingen. Ook kregen (poli)klinieken ‘promotors’: zorgverleners die collega’s ondersteunen bij het gebruik van protocol en hulpmiddelen. Voor Charlotte is dit project een voorbeeld van hoe verpleegkundig onderzoek kan bijdragen aan betere zorg. “Veel verpleegkundigen doen waardevolle onderzoeken, maar vaak blijft het resultaat hangen op de eigen afdeling,” zegt Charlotte. “Dit project laat zien dat je als verpleegkundige echt het verschil kunt maken als je je hoofd boven het maaiveld uitsteekt. HMC stimuleert ons daarin en dat is heel belangrijk.”
